Ze vliegen ons om de oren: e-books, reels en carrousels die je in een handvol stappen van je klacht afhelpen. In tien stappen van je hoofdpijn af. Je darmen op orde in een week. Als het zo simpel was, hadden huisartsen de relaxtste baan van Nederland. Een paar e-books schrijven en de wachtkamer is weer leeg.
Voormalig huisarts Chantalle Burgers zei bijna letterlijk hetzelfde toen we haar spraken voor onze podcast Er is niks mis met jou. Dat gesprek is inmiddels twee jaar oud. Het moeras van gezondheidsadviezen is sindsdien alleen maar dieper geworden.
Oorzaak, probleem, klaar
Online werkt gezondheid als een rekensom. De ene post vertelt wat je hebt, de volgende wat je eraan doet. In de spreekkamer ziet het er anders uit. Hoofdpijn kan van alles zijn: spanning, slaap, je nek, je ogen, en een enkele keer iets waarvoor je direct verder onderzoek wilt. Dat onderscheid maken leer je in jaren opleiding, door de juiste vragen te stellen en te weten wanneer je op het puntje van je stoel moet gaan zitten.
Het grootste deel van wat we als artsen zien, heeft meerdere oorzaken tegelijk. Volgens Chantalle is dat bij zo’n 80 tot 90 procent van de casussen in haar spreekuren het geval. Hoge bloeddruk, moeheid, buikpijn, zelfs een plekje op de huid: eten, stress, beweging en zingeving spelen allemaal mee. Een stappenplan dat voor iedereen geldt, gaat daar per definitie aan voorbij.
Het risico zit niet in het googelen of in gesprek met ChatGPT. Bijna iedereen doet dat, en dat is logisch. Het risico zit in de vertraging. Mensen proberen eerst van alles zelf en komen pas als het niet meer gaat. Of ze mijden zorg die op dat moment wel nodig is. Chantalle moest vroeger ouders overtuigen dat hun kind geen antibiotica nodig had. Nu gebeurt het steeds vaker andersom.
Dertig regels voor het ontbijt
De andere kant van het moeras is overvloed. In de arbo-spreekkamer zie ik mensen met burn-outklachten met een notitieboekje waarin ze bijhouden wat ze allemaal hebben gedaan om weer gezond te worden en het effect daarvan op hun klachten. Op tijd opstaan, zout water met citroen, oefeningen doen, koude douche, blote voeten in het gras, journalen, mediteren en 2x per week een therapeut. Gezond leven wordt een fulltimebaan. En wat zo’n lijst vooral oplevert, is stress.
Perfecte gezondheid bestaat niet. Het ijsbad om vijf uur ’s ochtends dat de een oplaadt, jaagt de ander op hol. Er is geen methode die voor iedereen werkt. Wat wel werkt: zoeken wat bij jou past, binnen het leven dat je nu hebt, met ruimte voor de imperfectie door je af en toe niet aan alle gezondheidsregels te houden.
Als we al eens 80 procent van de tijd afgestemd kunnen zijn op wat ons lijf nodig heeft en met simpele acties voor onszelf zorgen, zijn al die regels overbodig.
Schuld is geen ingrediënt
Waar Chantalle in het gesprek stellig over was: een klacht is nooit je schuld. Een klacht ontstaat uit een samenloop van factoren, en schuld helpt bij geen enkele stap. Niet bij de diagnose, niet bij de behandeling en niet bij hoe je je erover voelt.
Chantalle noemde zichzelf de Fristi-generatie. Haar moeder dacht er goed aan te doen, en inmiddels weten we meer over suiker. Zo werkt voortschrijdend inzicht. Daarbij leven we in een omgeving die ons uitnodigt om te blijven zitten, door te gaan en te snoepen. Binnen die verleidingen moeten we onze eigen modus operandi vinden. De vraag is dan hoe kun je haalbare stappen zetten die in jouw leven passen.
Het leven is ook gewoon niet helemaal maakbaar. Je hebt niet altijd invloed op wat je overkomt, wel op hoe je ermee omgaat.
Een gids in het moeras
Wie wijst je dan de weg? Chantalle omschreef de rol van de dokter als een liefdevolle, betrouwbare gids. Dat beeld is me bijgebleven. Een gids laat zien waar de grond stevig is: wat bewezen werkt, wat (nog) niet bewezen is maar geen kwaad kan, en waar je wegzakt. Welke kant je op loopt, bepaal je zelf.
Zo’n gids heeft tijd nodig. Tien minuten is genoeg voor een gebroken arm, niet voor hoofdpijn met een verhaal erachter. Daarom nemen we bij Practice die tijd wel.
Het hele gesprek terugluisteren? Aflevering 1 van Er is niks mis met jou, Gezond in een zieke wereld, staat op Spotify en Apple Podcasts.
Self-care tip: pak je eigen lijstje met gezondheidsregels erbij en streep alles door wat je vooral stress oplevert. Begin met wat overblijft.
