Door het leven met een toolbox
Ieder mens loopt door het leven met een toolbox. Niet eentje uit de bouwmarkt, maar een innerlijke gereedschapskist vol talenten, gevoeligheden, patronen, manieren van denken en fysieke mogelijkheden. Die toolboxen zijn er in alle soorten en maten, maar vooral: met een totaal verschillende inhoud.
De één heeft een krachtige boormachine waarmee grote projecten moeiteloos van de grond komen. De ander heeft een verfijnde, delicate schroevendraaier waarmee je heel precies kunt werken.
Het gaat niet om beter of slechter. Het gaat erom dat je met verschillend gereedschap iets anders kunt creëren. De één bouwt een sierlijk kunstwerk, de ander een stevige kast. Beide waardevol, beide functioneel, beide onderdeel van de menselijke variatie.
Een toolbox in ontwikkeling
Niemand begint het leven met een volledig gevulde gereedschapskist. Sommige bevatten een paar tools, andere zijn rijk gevuld, maar iedereen moet leren om met de tools om te gaan. Sommige dingen gebruik je misschien nooit, van anderen weet je niet hoe het werkt en sommige trekken niet je aandacht.
Je kan nieuwe tools aanschaffen, op eigen initiatief of op aanraden van de buurman. Maar als je niet leert hoe je ermee werkt, liggen ze uiteindelijk ongebruikt onderin de kist. Een boormachine drilt zichzelf niet die muur in. De waarde van een tool ontstaat pas wanneer we ermee werken, oefenen, falen, aanpassen en opnieuw proberen.
Groei is dus geen kwestie van méér spullen verzamelen, maar van leren omgaan met wat je hebt en bewust kiezen wat je toevoegt, of niet gebruikt.
We leven in een doe-het-zelf-zaak met gangpaden per klus
Als samenleving houden we van duidelijkheid, categorieën en productnamen. Een hamer is een hamer en daarmee sla je een spijker in de muur. Punt. Maar wanneer iemand met diezelfde hamer iets totaal anders doet zoals een creatieve constructie in elkaar zet of juist een andere soort tool gebruikt om die spijker erin te slaan dan noemen we dat al snel afwijkend.
We zien dit terug in hoe we praten over verschillen tussen mensen. Of het nu gaat om neurodiversiteit, temperament, leerstijl of lichamelijke variatie: we zetten het vaak neer als iets dat ‘niet hoort’, terwijl het in wezen gewoon een andere manier van werken is. Een andere tool, een ander effect, een andere vorm van functionaliteit.
Het is geen afwijking als iemand iets anders doet dan jij met dezelfde tools of andere tools heeft waarmee hij/zij hetzelfde kan. Het is variatie. En variatie is precies wat nodig is om een rijke, veerkrachtige samenleving op te bouwen.
Soms vraagt het leven iets anders
Iedereen belandt vroeg of laat in een fase waarin de huidige set tools niet meer toereikend is. Je krijgt iets niet voor elkaar. Je blijft jezelf bezeren. Je blijft maar kracht zetten zonder dat het resultaat oplevert.
Dat zijn de momenten waarop je beseft: ik heb hulp nodig. Misschien is het een cursus, iemand die het je kan voordoen, een professional die meekijkt, of simpelweg tijd om te oefenen zonder oordeel en zonder resultaat.
En soms vraagt het leven verandering: nieuwe rol, nieuwe eisen, nieuwe omstandigheden. Dan heb je niet alleen nieuwe vaardigheden nodig, maar soms ook echt nieuwe tools. Dat is geen falen, dat is zelfinzicht en eigen regie pakken.
Ken je toolbox en benut de diversiteit van alle anderen
Gezondheid, veerkracht en zelfzorg gaan uiteindelijk over dit: weten wat er in jouw toolbox zit, hoe je het gebruikt, of je nieuwe vaardigheden moet ontwikkelen of nieuwe tools moet aanschaffen. En net zo belangrijk: zonder oordeel erkennen dat iedereen om je heen werkt met een andere toolset. Dat kan best handig zijn.
Wanneer we stoppen met vergelijken en beginnen met begrijpen, ontstaat er ruimte voor samenwerking. Dan benutten we elkaars gereedschap. Want als iedereen alleen maar een hamer heeft en alleen spijkers kan slaan, bouwen we nooit het bouwwerk dat we als samenleving nodig hebben.
Het is juist de variatie – van boormachine tot schroevendraaiertje, van robuust gereedschap tot een precisietool – die maakt dat we samen iets groters kunnen creëren dan ieder voor zich.
